BDTİM Kuruluş

Tarihsel çalışmaların gösterdiği üzere Tsunami afeti ülkemizi çevreleyen denizlerde de yaşanmış, Karadeniz, Marmara, Ege ve Doğu Akdeniz’de meydana gelen tsunamiler coğrafyamızı etkilemiştir. Günümüz modern dünyasında özellikle kıyı şeritlerindeki kentsel yerleşme ve liman, tersane, havaalanı, termik ve nükleer santraller başta olmak üzere endüstriyel yapılaşmaların artması nedeni ile yaşanabilecek herhangi bir tsunaminin ülkemize olan etkileri, üzerinde dikkatle durulması gereken bir unsurdur. Ülkemizi çevreleyen denizlerde her ne kadar 11 Mart 2011 tarihinde Japonya’da meydana gelmiş olan ve depremden çok tetiklemiş olduğu tsunaminin neden olduğu büyüklükte bir afet beklenmese de, gerek ülkemiz kıyılarına olan tsunami tehlikesinin en sağlıklı ve bilimsel bir şekilde anlaşılması, gerekse muhtemel bir tsunaminin oluşması durumunda operasyonel olarak hazırlıklı olmak ve mümkün olan en kısa sürede özellikle afet acil durum yönetimi ve sivil savunma kurumlarına erken uyarı mesajını gönderebilmek büyük önem taşımaktadır.

140 yılı aşan tarihi boyunca ülkemizde yerbilimleri alanında her zaman öncül rol üstlenmiş olan Boğaziçi Üniversitesi Kandilli Rasathanesi ve Deprem Araştırma Enstitüsü (KRDAE), bu bilimsel gerçeklerin farkında olarak UNESCO-Hükümetlerarası Oşinografik Komisyonu’nun bir alt organı olarak 2005 yılında kurulan “Kuzey-Doğu Atlantik, Akdeniz ve Bağlantılı Denizler için Tsunami Erken Uyarı ve Zararları Hafifletme Sistemi Hükümetlerarası Eşgüdüm Grubu(ICG/NEAMTWS)” çalışmalarına en başından itibaren aktif olarak katılmış, bu kapsamda hizmet vermesi hedeflenen Bölgesel Tsunami İzleme Merkezi olma yolundaki çalışmalarına, diğer ulusal kurum ve kuruluşların da önemli katkıları ile 2009 yılından itibaren yoğun bir şekilde devam etmektedir. BTİM, NEAMTWS grubu içinde Doğu Akdeniz bölgesindeki 8484 km’lik kıyı şeridimiz boyunca deprem ve depremin yaratacağı tsunami, su baskınları ve bölgede oluşabilecek bu tür afetlerde hızlı bilgi üreten, veri ve paylaşım kapasitesi yüksek, kıyılarımız boyunca sürekli, gerçek-zamanlı ve sağlıklı gözlem yapan ulusal ve bölgesel bir araştırma merkezi olacaktır. Sorumluluk alanı içinde 24 saat/7 gün tsunami gözlemleri yaparak, bölgede oluşan depremler ve bunların tsunamijenik potansiyellerini inceleyecek, gerekli durumlarda ilgili acil durum müdahele ve yönetim birimleriyle iletişime geçecektir. Bu bağlamda Harita Genel Komutanlığı ile işbirliği içerisinde deniz seviyesi ölçüm sistemleri merkezimize entegre edilmekte, Ortadoğu Teknik Üniversitesi’nin sağlamış olduğu destek ile de tsunami modelleme çalışmaları yürütülmektedir. 6. ICG/NEAMTWS oturumu Boğaziçi Üniversitesi’nin ev sahipliği ve koordinasyonunda 17 ülkeden 80 katılmcı ile 11-13 Kasım 2009 tarihlerinde İstanbul’da gerçekleştirilmiş; 23-25 Kasım 2010 tarihleri arasında Paris, Fransa’da gerçekleştirilen 7. oturumda Dışişleri Bakanlığı Denizcilik ve Havacılık Genel Müdür Yardımcılığı ve UNESCO Daimi Temsilciliğimiz’den yetkililerin de katkılarıyla enstitümüzün bugüne değin gerçekleştirmiş olduğu çalışmalar başarı ile yansıtılmıştır. Ayrıca, ülkemizi çevreleyen coğrafyada belirlemiş olduğumuz onaltı sismik istasyonun verilerinin Tsunami Uyarı Merkezi gereksinimlerimizi karşılamak üzere eş zamanlı olarak merkezimize aktarılmasını sağlamak amacı ile, merkezi Viyana-Avusturya’da bulunan Nükleer Denemelerin Kapsamlı Yasaklanması Anlaşması Organizasyonu (CTBTO) ile 3 Şubat 2011 tarihinde bir anlaşma imzalanmıştır. Bunun yanı sıra bugüne kadar yapılan başarılı çalışmaların bir sonucu olarak, 23-25 Kasım 2010 tarihlerinde Paris’te düzenlenen NEAMTWS 7. oturumunda Avrupa Birliği Komisyonu-Birleşik Araştırma Merkezi (JRC) tarafından tarafımıza işbirliği teklifi getirilmiş olup, yapılan değerlendirme sonrasında bir işbirliği anlaşması imzalanmıştır. İlgili anlaşma sonrasında ortaklaşa yürütülen bir çalışma ile ülkemizi çevreleyen tüm denizlerde olabilecek ve tsunami oluşturması olası 6.5-8.5 manyitüd aralığındaki depremler için modelleme çalışmaları yapılarak bir model veri tabanı geliştirilmiştir. Bu veri tabanı Bölgesel Tsunami İzleme Merkezi Karar Destek Sistemi (Şekil 1) tarafından ülkemiz kıyılarında meydana gelebilecek bir depremin tsunami oluşturma potansiyelinin belirlenmesinde kullanılmaktadır. Yine JRC ile işbirliği içerisinde deniz seviyesi ölçümlerinin eşzamanlı değerlendirmesinin yapılabilmesi için Tsunami Analiz yazılımı KRDAE bünyesinde kullanılmaya başlanmıştır.

Türkiye  Bölgesel Tsunami İzleme Merkezi (BTİM), 1 Temmuz 2012 tarihi itibariyle Aday Tsunami Gözlem Sağlayıcı (CTWP) olduğunu ilan etmiş ve bu çerçevede akreditasyon sürecine girmiştir.

Şekil 1. Bölgesel Tsunami İzleme Merkezi tarafından tasarlanan Karar Destek Sistemi.

 

MİSYON

BTİM’in amaçları üç ana grup altında toplanabilir:

a) Operasyonel Hedefler

Ulusal niteliğinin yanı sıra, uluslarası düzeyde Doğu Akdeniz için bölgesel bir tsunami izleme merkezi olan BTİM , ülkemizin bölgedeki ağırlığını, yenilikçiliğini ve inisiyatif alma gücünü geliştirmektedir. Zira ülkemiz ve dış politikalarımız açısından da kıyılarımız ve denizlerimizde bilimsel anlamda söz sahibi olmamız önemlidir. Ayrıca uluslararası işbirliği ve kaynaşma sonucunda önemli bir bilgi birikimi ve deneyim kazanılmaktadır.

b) Teknolojik ve Bilimsel hedefler

Bu merkez aracılığı ile olası depremin odak tahmini, tsunami yaratma potansiyel karakteristiği, tsunami hızı ve genliği, su baskını haritaları gibi konularda bilimsel araştırma ve modelleme çalışmaları gerçekleştirilmektedir. Eğitim amaçlı bilgilendirme programlarının geliştirilmesi, ilgili algoritmaların üretilmesi, yeni teknolojilerin entegrasyonu, sistem kullanıcılarının kolaylıkla kullanabileceği arayüzey yazılımların geliştirilmesi, deprem konusunda üniversiteleri ve araştırmacıları destekleyen bir alt yapı ve interaktif gerçek zamanlı bilgi bankasınının oluşturulması, ülkemizdeki deniz araştırmaları ve deniz veri tabanına uluslar arası düzeyde katkı sağlamak öngörülen hedeflerdir.

c) Toplumsal hedefler

Toplumsal hedefler, öncelikle kamunun konunun farkındalığının sağlanması, olası bir afetten doğabilecek ekonomik ve sosyal kayıpların en aza indirgenmesi için gerekli altyapının oluşturulması, kıyılardaki kritik yapıların korunması ve kıyı güvenliğinin sağlanmasıdır. Bu doğrultuda uluslararası işbirliğine açık, afet ile ilgili bilgi paylaşan, veri değişimi yapan bir merkez olan BTİM, üniversiteler ve sivil toplum kuruluşları ile afet konusunda ortak işbirliği yapmayı hedeflemektedir. Bölgesel merkezin başarılı bir şekilde işletilmesi ve toplumun bilinçlenmesi sonucunda kıyılarımızın alt yapısı, olası bir tsunami afetini karşılayabilecek şekilde hazır bir hale getirilecek ve bu sayede olası bir afetten doğabilecek ekonomik ve sosyal kayıplar en aza indirgenmiş olacaktır.

 

BTİM tarafından hazırlanan kurumumuz hakkında ayrıntılı bilgi içeren poster çalışması için tıklayınız.

 

BDTİM hakkında poster çalışması.

 

Yoruma kapalı.