8 Haziran 2004 Venus Gecisi

VENÜS GEÇİŞİ FOTOĞRAFLARI

Havanın yoğun bulutlu olması geçişin başlangıç ve bitiş evrelerini izlememize izin verdi. Odak uzaklığı 100 cm, objektif çapı 10 cm olan dürbünle 200 asalık film üzerine çektiğimiz fotoğraflardan oluşturduğumuz animasyon geçişin başlangıcını göstermekte. Animasyonun büyük versiyonunu görmek için resmin üstüne diğer fotoğraflar için de buraya tıklayın.
Gezegen Geçişleri

Gezegenlerin Güneş diskinin üstünden geçmesi bir çeşit tutulma gibi düşünülebilir. Böyle bir geçişin Dünya'dan bakıldığında sadece iç gezegenler Merkür ve Venüs için olanaklı olduğu açıktır. Gezegen geçişleri Güneş tutulmaları kadar sık tekrarlanan olaylar değildir. Her yüzyılda ortalama 13 Merkür, çok daha ender olarak da her yüzyılda sadece 2 Venüs geçişi gerçekleşir. Merkür geçişini tarihte ilk kez Fransız gökbilimci Gassendi 1631 yılında gözlemiştir.
Fred Espenak'ın hazırladığı 6000 yıllık Venüs geçişleri katoloğuna bakıldığında Venüs geçişlerinin bu dönemde Haziran ve Aralık ayının başında olduğu görülmektedir. Bunun nedeni Venüs gezegeninin yörünge düzlemiyle Dünya'nın yörünge düzleminin 3.4 derecelik bir açı yapmasıdır. Venüs Güneş'in çevresinde dolanırken Dünya'nın yörünge (ekliptik) düzlemi üzerinde Dünya'yla birlikte aynı anda her yıl bu aylarda bulunur.

Eğer bu tarihlerin birinde yandaki şekilde görüldüğü gibi Venüs alt kavuşumda ise Venüs geçişi gerçekleşir. Venüs'ün yörüngesi Merkür'ün yörüngesinden daha büyük olduğundan, Venüs geçişleri için uygun şartların oluşması daha enderdir. Teleskobun icadından (1610) bu yana sadece 6 Venüs geçişi gerçekleşmiştir (1631, 1639, 1761, 1769, 1874 ve 1882). Venüs geçişleri 8, 105.5, 8 ve 121.5 yıl aralıklarla tekrarlanır. 8 Haziran'dan sonraki Venüs geçişi 8 yıl sonra 6 Haziran 2012'de bir sonraki ise 105.5 yıl sonra 11 Aralık 2117 yılında gerçekleşecek.

Venüs Geçişleri: 1601-2200

Tarih	Genel Zaman	Tarih	Genel Zaman	Tarih	Genel Zaman
07 Aralık 1631	05:19	06 Aralık1882	17:06	11 Haziran 2247	11:30
04 Aralık 1639	18:25	08 Haziran 2004	08:19	09 Haziran 2255	04:36
06 Haziran 1761	05:19	06 Haziran 2012	01:28	13 Aralık 2360	01:40
03 Haziran 1769	22:25	11 Aralık 2117	02:48	10 Aralık 2368	14:43
09 Aralık 1874	04:05	08 Aralık 2125	16:01

08 Haziran 2004 Venüs geçişi Türkiye'den izlenebilecek. 121 yıldan bu yana ilk Venüs geçişi olması bu olayı daha da ilginç kılacaktır. Kandilli Rasathanesi ve D.A.E. gözlem olanaklarıyla uluslararası bir gözlem kampanyasına katılmıştır. Bu kampanyaya Turkiye dışında Çin, Hindistan, Rusya, İran, Macaristan, Polonya, Avusturya, Norveç, Almanya, İtalya, Fransa, İspanya ve Güney Afrika Cumhuriyeti katılmışlardır. Gözlem sonuçları ilgili sayfalarda yayınlanacaktır.

8 Haziran 2004 Venüs Geçişi
6 Aralık 1882 yılından bu yana Venüs ilk kez 8 Haziran 2004 günü Güneş'in önünden geçecek. Aşağıdaki haritadan görülebileceği gibi olayın tamamı Dünya üzerine yayılmış geniş bir bölgeden Avrupa, Afrika ve Asya'dan görülebilecek. Japonya, Avusturalya ve Yeni Zelanda'dan geçişin başlangıcı izlenirken bu bölgelerde Güneş batacağından olayın devamı izlenemeyecek. Benzer biçimde Batı Afrika, Kuzey ve Güney Amerikanın doğusundaki gözlemciler Güneş doğarken son anlarına gelen Venüs geçişinin sadece sonunu görecekler.

Resimleri daha büyük görmek için üstüne tıklayın

Geçiş sırasındaki en önemli anlar Venüs gezegeninin Güneş diskine girişi ve çıkışı sırasında gerçekleşir. Gezegenin Güneş diskine girişi yani dışardan teğet olduğu an 1. kontakla başlar, bir süre sonra gezegen kenarda küçük bir çentik gibi gözükmeye başlar. 2.kontak diske içerden teğet olduğu andır bu andan itibaren Venüs'ün tamamı gözükmeye başlar, ardından diskin üzerinde saatlerce sürecek bir yolculuk başlar.Venüs Güneşi terketmeden önce bir kez daha diskin kenarına içten teğet olur, geçiş Venüs'ün diske dıştan teğet olması ile tamamlanır. 1. ve 2. kontaklar geçişin giriş evresini, 3. ve 4. kontaklar geçişin çıkış evresini oluştururlar. İstanbul için Venüs geçişinin kontak zamanları ve Güneşin o sırada ufuktan yüksekliği aşağıdaki çizelgede verilmiştir. Bu kontak zamanları başka bir coğrafik konumdaki gözlemci için bir kaç dakika fark edebilmektedir.

Yandaki şekle benzer bir düzenekle gezegenin geçişini izlemek göz sağlığının korunması için en sağlıklı yoldur. Bu yöntem kullanılırsa yeterince büyük bir Güneş görüntüsünü şekilde gördüğünüz gibi bir ekrana düşürmek olanaklı. Venüs geçişi sırasında Venüs'ün görünen çapı 57.8", Güneş'inki de 1890.8" yay saniyesidir. Venus'ün görünen çapı Güneş'inkinin 32.7'de biri kadar olacak. 160 mm çapındaki bir Güneş görüntüsü Venüs'ü Güneş diskinin üzerinde kolayca izleyebilmek için yeterli. Bu durumda Venüs yaklaşık 5mm çapında siyah küçük bir leke gibi görülecek. Merkür'le kıyaslandığında Venüs'ün görünen çapı oldukça büyük bu nedenle filtreden başka optik donanım kullanmadan Güneş tutulmaları sırasında kullandığımız Güneş filtreleri ile doğrudan Güneş'e bakıp Venüs geçişini çıplak gözle de görmek olanaklı gibi gözüküyor. Burada dikkat edilecek en önemli konu gözlem sırasında Güneş tutulmalarında olduğu gibi Güneş filtresi kullanmak. Teleskop kullanıyorsak teleskobun göz sağliğimizi koruyacak filtre sistemi ile donatılmış olmasıdır. Sağlıklı bir gözlem nasıl yapılır ? Alınması gereken önlemlerin ayrıntısı için buraya tıklayın.

http://www.venus-transit.de/TransitObserver/index.html

İstanbul için kontak zamanları ve Güneşin ufuktan yüksekliği

1. Kontak Güneş	2.Kontak Güneş	Geçişin ortası Güneş	3. Kontak Güneş	4. Kontak Güneş
08:19:41 29⁰	08:39:15 33⁰	11:22:03 62⁰	14:03:43 68⁰	14:23:00 65⁰

TÜBİTAK ULUSAL GÖZLEMEVİ'NDEN CANLI YAYIN
resmin üstüne tıklayın

Gözlem ve fotoğraf çekmek için ne yapmalı ?
Geçişi gözlemek ve fotoğraflarını çekmek için yapılması gerekenler Güneş tutulmaları sırasında yapılanlarla aynıdır, bu konuda daha ayrıntılı bilgi için buraya tıklayın.

Bağlantılar:
TÜBİTAK Ulusal Gözlemevi Venüs Geçişi Sayfası, buraya tıklayın.
Ankara Üniversitesi Astronomi Araştırma Topluluğu Venüs Geçişi Sayfası, buraya tıklayın

Kaynaklar:
The Venus Transit and the VT-2004 project
http://sunearth.gsfc.nasa.gov/eclipse/transit/transit.html
http://sunearth.gsfc.nasa.gov/eclipse/transit/venus0412.html
http://transitofvenus.org/
http://sunearth.gsfc.nasa.gov/sunearthday/2004/index_vthome.htm
19 Kasım 2003, Hazırlayan Tamer Ataç, soru ve önerileriniz için atac@boun.edu.tr